Wie een onderneming start of zijn zaak ziet groeien, stelt zich vroeg of laat dezelfde vraag: in welke vorm doe ik dit best? Die keuze bepaalt hoe uw winst belast wordt, of uw privévermogen beschermd is, hoeveel administratie erbij komt kijken en hoe vlot u later kunt samenwerken, groeien of overdragen.
Een antwoord dat voor iedereen klopt, bestaat niet. Wel helpen een paar eenvoudige vragen om snel duidelijkheid te krijgen. In dit artikel zetten wij de verschillen voor u op een rij.
Eerst: eenmanszaak of vennootschap?
Een eenmanszaak is geen vennootschap. U onderneemt in eigen naam. Wat de zaak bezit of verschuldigd is, bezit of verschuldigt u zelf.
Een vennootschap is een aparte juridische vorm, met eigen regels. De wet kent er zes: drie waarbij uw aansprakelijkheid beperkt is (BV, NV en CV) en drie waarbij ze onbeperkt is (maatschap, VOF en CommV). Voor de meeste KMO's en zelfstandigen gaat de keuze in de praktijk tussen vier vormen: de eenmanszaak, de BV, de VOF en de CommV. Die bespreken wij hieronder. De andere vormen komen daarna kort aan bod.
De eenmanszaak: eenvoudig en snel gestart
De eenmanszaak is de snelste en eenvoudigste manier om te starten. Ze past goed bij een activiteit met weinig risico en een bescheiden winst.
U schrijft uw onderneming in via een ondernemingsloket, u laat uw btw-nummer activeren en u sluit aan bij een sociaal verzekeringsfonds. Een notaris is niet nodig. Ook de boekhouding blijft eenvoudig: meestal volstaat een vereenvoudigde boekhouding, en u hoeft geen jaarrekening neer te leggen.
Wat de zaak verdient, is na betaling van de personenbelasting meteen van u. Geld overschrijven van de zakelijke naar uw privérekening kost geen extra belasting. In een vennootschap ligt dat anders, zoals verderop blijkt.
Het belangrijkste aandachtspunt is de aansprakelijkheid. Uw zakelijk en privévermogen zijn niet gescheiden. Kan de onderneming haar schulden niet betalen, dan kunnen schuldeisers in principe ook uw privévermogen aanspreken.
De winst van een eenmanszaak wordt belast in de personenbelasting, die werkt met schijven van 25% tot 50%. Hoe hoger het resultaat van uw eenmanszaak, hoe hoger de belastingschijf waarin u terechtkomt. Bij een bescheiden winst valt dat goed mee. Groeit uw zaak, dan loont het om een vennootschap te overwegen.
Goed om te weten
Als zelfstandige kunt u uw gezinswoning via een verklaring bij de notaris laten beschermen tegen schulden uit uw beroepsactiviteit. Die bescherming geldt alleen voor uw woning, en alleen voor schulden die ontstaan nadat u de verklaring heeft laten opmaken.
De BV: privé en zakelijk gescheiden
De besloten vennootschap (BV) is de populairste vennootschapsvorm voor KMO's en zelfstandigen. Ze biedt meer bescherming en meer fiscale mogelijkheden, maar vraagt ook meer administratie.
Een BV heeft een eigen vermogen, los van dat van u. Daardoor zijn het vermogen van de BV en uw privévermogen in principe gescheiden. Als aandeelhouder bent u in principe enkel aansprakelijk voor wat u in de BV heeft ingebracht. Een BV kunt u ook alleen oprichten.
Er is geen wettelijk minimumkapitaal, maar u moet de BV wel genoeg middelen meegeven om haar activiteiten op te starten. Dat onderbouwt u in een financieel plan, dat u samen met uw accountant opmaakt. De oprichting zelf gebeurt bij de notaris.
Een BV voert een volledige boekhouding en legt elk jaar een jaarrekening neer bij de Nationale Bank. Dat brengt net iets meer administratie en werk met zich mee dan een eenmanszaak.
Daartegenover staat een gunstiger belastingtarief. De winst van een BV wordt belast in de vennootschapsbelasting: maximaal 25%, en in sommige gevallen 20%.
Het tarief van 20% is niet automatisch
Het tarief van 20% geldt op de eerste € 100.000 winst, en alleen als de vennootschap aan een aantal voorwaarden voldoet. Een van die voorwaarden is dat minstens één bestuurder een vergoeding van minstens € 51.000 per jaar uit de vennootschap ontvangt (aanslagjaar 2027), of evenveel als de winst als die lager ligt. Kleine vennootschappen zijn daarvan vrijgesteld tijdens hun eerste vier boekjaren.
Belangrijk om te weten: wat van de BV is, is van de BV. Het geld op de rekening van de vennootschap is niet zomaar het uwe. U haalt het eruit via een vergoeding voor uw werk als bestuurder of via een dividend, een deel van de winst dat aan de aandeelhouders wordt uitgekeerd. Op beide betaalt u opnieuw belasting. Een dividend kan bovendien alleen als de vennootschap daarna financieel gezond blijft.
De bescherming van uw privévermogen is ook niet absoluut. Gaat de BV in de eerste drie jaar failliet en had ze van bij de start duidelijk te weinig middelen, dan kunnen de oprichters persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Ook bij fouten in het bestuur, of wanneer u zich persoonlijk borg stelt voor een lening bij de bank, kan uw privévermogen aangesproken worden. Een goed onderbouwd financieel plan is dus belangrijk.
De VOF: samen ondernemen
Wilt u met twee of meer personen samen een zaak runnen, waarbij iedereen actief meewerkt, dan kan dat in een vennootschap onder firma (VOF). De oprichting is eenvoudig: er is geen minimumkapitaal en een notaris is niet verplicht. Een schriftelijke overeenkomst tussen de vennoten volstaat. Ook daarna blijven de formaliteiten beperkt.
Het aandachtspunt is de aansprakelijkheid. In een VOF zijn alle vennoten persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap, ook met hun privévermogen. Een schuldeiser kan bovendien het volledige bedrag bij één vennoot opeisen. U bent dus ook afhankelijk van uw medevennoten. Duidelijke afspraken tussen de vennoten zijn daarom belangrijk.
De CommV: werkende en stille vennoten
Een commanditaire vennootschap (CommV) werkt met twee soorten vennoten. De werkende vennoten leiden de zaak en zijn, net als in een VOF, persoonlijk aansprakelijk, ook met hun privévermogen. De stille vennoten brengen enkel geld of middelen in en zijn alleen aansprakelijk voor wat ze hebben ingebracht.
Dat maakt de CommV interessant wanneer niet iedereen mee in de zaak staat. Denk aan een ondernemer die de zaak runt, met een familielid dat mee financiert. Een stille vennoot mag de zaak wel niet mee leiden naar buiten toe. Doet hij dat toch, dan wordt hij ook persoonlijk aansprakelijk.
De andere vormen in het kort
Daarnaast bestaan er nog drie vennootschapsvormen. Ze zijn bedoeld voor specifieke situaties.
- De naamloze vennootschap (NV) is bedoeld voor grotere ondernemingen, of bedrijven die investeerders willen aantrekken of naar de beurs gaan. Het is de enige vorm met een verplicht startkapitaal: minstens € 61.500.
- De coöperatieve vennootschap (CV) is gericht op samenwerking in het belang van de eigen leden. Er zijn minstens drie oprichters nodig.
- De maatschap wordt opgericht door minstens twee personen. De vennoten zijn persoonlijk aansprakelijk. Een maatschap wordt vaak gebruikt om familiaal vermogen te beheren en door te geven.
Overzicht in één tabel
Naast elkaar gezet, ziet u de verschillen in één oogopslag.
| Kenmerk | Eenmanszaak | BV | VOF | CommV |
|---|---|---|---|---|
| Aantal oprichters | 1 | Minimum 1 | Minimum 2 | Minimum 2 (minstens 1 werkende en 1 stille vennoot) |
| Aansprakelijkheid | Ook met uw privévermogen | In principe beperkt tot uw inbreng | Alle vennoten, ook met hun privévermogen | Werkende vennoot: ook privé. Stille vennoot: tot de inbreng |
| Oprichting | Inschrijving via een ondernemingsloket | Bij de notaris, met financieel plan | Schriftelijke overeenkomst, geen notaris nodig | Schriftelijke overeenkomst, geen notaris nodig |
| Minimumkapitaal | Geen | Geen, wel voldoende startmiddelen | Geen | Geen |
| Boekhouding | Vereenvoudigd mogelijk | Volledig, met jaarrekening | Vereenvoudigd mogelijk | Vereenvoudigd mogelijk |
| Belasting op de winst | Progressief, volgens belastingschijven | Vennootschapsbelasting, 20% tot 25% | Vennootschapsbelasting, 20% tot 25% | Vennootschapsbelasting, 20% tot 25% |
Veeg opzij om alle vormen te zien.
Hoe kiest u? Vier vragen
Bij die keuze helpen deze vier vragen. Wij overlopen ze graag samen met u.
-
Welke risico's zijn verbonden aan uw onderneming?
-
Onderneemt u alleen of met meerdere personen?
-
Verwacht u een beperkt resultaat, of eerder een hoger resultaat?
-
Hoe lang wilt u ondernemen, en wat zijn uw plannen op lange termijn?
Ook de tijdslijn speelt mee. Wie maar voor één, twee of drie jaar zal ondernemen, kan soms beter kiezen voor een eenmanszaak. Uw keuze ligt bovendien niet voor altijd vast: veel ondernemers starten als eenmanszaak en stappen later over naar een BV, wanneer de winst of het risico toeneemt.
Veelgestelde vragen
Is een BV altijd fiscaal voordeliger dan een eenmanszaak?
Nee. Het tarief in de vennootschapsbelasting ligt lager, maar een BV brengt meer administratie en kosten mee, en wanneer u geld uit de BV haalt, betaalt u opnieuw belasting. Pas vanaf een bepaalde winst is een BV voordeliger. Waar dat punt ligt, hangt af van uw situatie. Wij rekenen het graag voor u uit.
Heb ik startkapitaal nodig om een BV op te richten?
Er is geen wettelijk minimumkapitaal. U moet de BV wel genoeg middelen meegeven om te starten, en dat onderbouwen in een financieel plan.
Ben ik in een BV nooit persoonlijk aansprakelijk?
In principe bent u enkel aansprakelijk voor wat u in de BV heeft ingebracht. Er zijn wel uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer de BV in de eerste drie jaar failliet gaat en van bij de start duidelijk te weinig middelen had, of wanneer u zich persoonlijk borg heeft gesteld bij de bank.
Kan ik later overstappen van een eenmanszaak naar een BV?
Ja. Het moment en de manier waarop u overstapt, hebben wel fiscale en juridische gevolgen. Die bekijkt u best vooraf met uw accountant.
Kan ik een vennootschap alleen oprichten?
Een BV en een NV kunt u alleen oprichten. Voor een VOF, een CommV en een maatschap zijn minstens twee vennoten nodig, voor een CV minstens drie.
Een vennootschapsvorm kiest u dus niet op basis van één tabel. Uw plannen, het risico, de winst die u verwacht en uw ambities spelen allemaal mee. Daarom loont het om die keuze vooraf samen met uw accountant te bekijken.
Twijfelt u welke structuur bij u past?
Contacteer ons gerust. Wij bekijken samen uw plannen, rekenen de mogelijkheden voor u door en begeleiden de oprichting, van financieel plan tot notaris.
Dit artikel geeft algemene informatie op basis van de regelgeving zoals die geldt in oktober 2026. Het vervangt geen persoonlijk advies.